Bệnh tiêu chảy cấp là gì, nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

18/07/2019 14:23
Tiêu chảy là bệnh không hiếm gặp nhất là ở trẻ em. Việc phòng ngừa và điều trị bệnh sẽ không có gì khó khăn nếu bạn thực hiện đúng chỉ dẫn. Tuy nhiên, một số người dân xem nhẹ bệnh tiêu chảy cấp tự ý dùng thuốc gây nên những hậu quả nghiêm trọng. Cùng tìm hiểu những kiến thức đúng về căn bệnh này nh

1. Tiêu chảy cấp là gì?

Bệnh tiêu chảy cấp là bệnh thường gặp nhiều ở trẻ em lúc giao mùa và cả người lớn. Bệnh có khả năng truyền nhiễm gây nguy hiểm. Biểu hiện của bệnh là đi ngoài phân lỏng, mất nước, nôn, rối loạn điện giải… nếu bệnh nhân không được can thiệp và điều trị kịp thời sẽ có thể tử vong. Tiêu chảy thường kéo dài dưới 2 tuần được định nghĩa là tiêu chảy cấp. Những trường hợp tiêu chảy kéo dài hơn 4 tuần gọi là tiêu chảy mãn tính. 

Bệnh đau bụng tiêu chảy ở người lớn

Bệnh đau bụng tiêu chảy ở người lớn (Nguồn: duockimlong.vn)

2. Triệu chứng tiêu chảy cấp

2.1 Sốt

Sốt là biểu hiện của cơ thể nhằm chống lại những vi khuẩn có hại từ bên ngoài xâm nhập vào. Sốt cũng là biểu hiện của việc nhiễm trùng đường tiêu hóa do vi khuẩn tiêu chảy gây ra.

2.2 Đi ngoài nhiều

Đối với trẻ dưới 1 tuổi nhất là trẻ dưới 6 tháng còn bú mẹ, tần suất đi ngoài trong ngày có thể từ 3 đến 10 lần. Trẻ được coi là tiêu chảy nếu thấy phân có tình trạng bất thường và số lần đi ngoài tăng gấp rưỡi hoặc gấp 2 lần bình thường. Đối với trẻ trên 1 tuổi, số lần đi ngoài đã ổn định hơn từ 1 đến 2 lần 1 ngày. Nếu trẻ đi ngoài từ 3 lần trở lên với dấu hiệu phân bất thường thì được xem là tiêu chảy.

2.3 Phân bất thường

Ngoài việc tăng tần suất đi ngoài, biểu hiện phân bất thường của trẻ cũng nói lên việc trẻ bị mắc tiêu chảy. Phân thường rất lỏng, chủ yếu là nước, có mùi hôi tanh… phân có thể có màu vàng, nâu, xanh… không cố định. 

2.4 Đau bụng

Đi kèm với biểu hiện đi ngoài nhiều lần và phân bất thường là hiện tượng đau bụng. Trẻ có thể bị đau lâm râm cũng có thể bị đau quặn bụng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến trẻ thường xuyên quấy khóc.

Những cơn đau liên tục làm người bệnh bị gián đoạn công việc

Những cơn đau liên tục làm người bệnh bị gián đoạn công việc (Nguồn: depviet.net.vn)

2.5 Nôn

Một số trẻ mắc tiêu chảy có kèm biểu hiện nôn ói. Đường ruột tiêu hóa kém dẫn đến hiện tượng trướng bụng, không muốn ăn hoặc dễ nôn trớ.

2.6 Gầy sút cân nhanh

Do không ăn được mà lại đi ngoài quá nhiều lần nên trẻ mắc tiêu chảy thường có biểu hiện sút cân nhanh chóng, hai má hóp và người gầy yếu rất rõ.

2.7 Mất nước, da khô

Biểu hiện của tiêu chảy là đi ngoài phân lỏng và chủ yếu là đi ra nước nên trẻ mắc tiêu chảy rất dễ bị mất nước. Kèm theo đó là hiện tượng da khô, có thể bong tróc vì mất đi độ ẩm.

2.8 Ít hoặc không đi tiểu, nước tiểu sẫm màu

Trẻ bị tiêu chảy lại ít đi tiểu hoặc gần như không đi tiểu. Nước tiểu có màu sẫm biểu hiện đặc trưng của hiện tượng thiếu nước trong cơ thể.

2.9 Mệt mỏi, chóng mặt

Cơ thể bị suy kiệt do mất nước, đau bụng, khó chịu dẫn đến hiện tượng mệt mỏi và chóng mặt cho trẻ. 

Bà bầu cần được đặc biệt chú ý hơn khi mắc bệnh tiêu chảy trong quá trình mang thai

Bà bầu cần được đặc biệt chú ý hơn khi mắc bệnh tiêu chảy trong quá trình mang thai (Nguồn: i.ytimg.com)

3. Nguyên nhân gây tiêu chảy cấp

3.1 Virus

Virus là một trong những tác nhân gây ra bệnh tiêu chảy cấp. Các loại virus có thể kể đến  bao gồm Norwalk, hepatitis, cytomegalovirus... Trong các loại virus trên, Rota thường gây bệnh ở trẻ em với mức độ nguy hiểm cao và Norovirus gây bệnh ở người lớn.

3.2 Vi khuẩn, kí sinh trùng

Vi khuẩn và ký sinh trùng là tác nhân thứ 2 có thể gây ra bệnh tiêu chảy cấp. Các loại vi khuẩn hay ký sinh trùng này thường xâm nhập vào cơ thể thông qua thực phẩm chúng ta ăn phải hoặc nguồn nước chúng ta uống phải. Trong số những vi khuẩn gây tiêu chảy cấp thường gặp, Clostridium Difficile là loại có thể gây nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng, cần đặc biệt chú ý. Người bệnh cần sử dụng các loại thực phẩm giàu lợi khuẩn tốt tiêu hóa để chống lại các vi khuẩn độc hại gây bệnh.

3.3 Thuốc

Có nhiều loại thuốc, nhất là kháng sinh, có thể là nguyên nhân dẫn đến tiêu chảy. Nguyên nhân của điều này là do thuốc kháng sinh đã tiêu diệt hết cả vi khuẩn có hại và vi khuẩn có lợi, làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột khiến tình trạng tiêu chảy xảy ra. Bên cạnh kháng sinh, một số loại thuốc chống ung thư hay thuốc kháng axit có magie cũng có tác dụng phụ tương tự. 

3.4 Thiếu đường Lactose

Lactose là một loại đường thường được tìm thấy trong sữa và các chế phẩm từ sữa khác. Đối với những người không dung nạp đường Lactose, sử dụng các sản phẩm từ sữa hay uống sữa trực tiếp có thể gây các vấn đề về tiêu hóa ví dụ như tiêu chảy. Khi cơ thể lớn tuổi hơn, mức độ enzyme làm tiêu hóa đường sữa bị giảm, các vấn đề tiêu hóa gặp phải khi sử dụng đường sữa sẽ càng nhiều hơn.

3.5 Đường Fructose

Tương tự như Lactose, Fructose cũng là một loại đường tự nhiên được tìm thấy trong trái cây và mật ong. Đối với những người gặp vấn đề trong việc chuyển hóa Fructose, sử dụng thực phẩm chứa Fructose có thể dẫn đến bệnh tiêu chảy cấp.

3.6 Chất tạo ngọt

Sorbitol và mannitol là chất làm ngọt nhân tạo thường được dùng để sản xuất kẹo cao su và nhiều sản phẩm không đường khác. Trong một vài trường hợp, chất này có thể gây ra hiện tượng tiêu chảy trên người khỏe mạnh.

4. Tiêu chảy cấp có nguy hiểm không?

Bệnh tiêu chảy cấp khá nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời và có thể gây ra tử vong. Đã có rất nhiều trường hợp nguy hiểm đến tính mạng do sự chủ quan bệnh nhân và người nhà cũng như thói quen tự dùng thuốc khi không có sự chỉ định từ bác sĩ.

Tiêu chảy ở trẻ em

Tiêu chảy ở trẻ em (Nguồn: victoriavn.com)

5. Điều trị bệnh tiêu chảy cấp như thế nào?

5.1 Sử dụng thuốc kháng sinh

Để điều trị tiêu chảy do vi khuẩn và ký sinh trùng gây ra, các bác sĩ chuyên khoa thường điều trị bằng kháng sinh. Tuy nhiên, phương pháp này không áp dụng được đối với trường hợp tiêu chảy do virus. Đối với trường hợp người bệnh vì sử dụng thuốc kháng sinh mà bị tiêu chảy thì bác sĩ có thể giảm liều cho bệnh nhân hoặc ăn toàn hơn là sử dụng một loại thuốc thay thế khác.

5.2 Truyền dịch

Tiêu chảy kéo dài khiến cơ thể mất nước nghiêm trọng. Đối với người lớn bị mắc tiêu chảy cấp, các y bác sĩ đều khuyến khích uống nhiều nước để bù đắp cho cơ thể. Trường hợp những người khó uống nước, uống bị nôn hoặc đau dạ dày… các bác sĩ sẽ chỉ định truyền dịch qua tĩnh mạch để bù lượng nước đã mất đi.

5.3 Bổ sung nước, chất điện giải

Uống nước là cách để bù đắp cho lượng nước đã mất do tiêu chảy. Tuy nhiên nước thường không chứa muối, chất điện giải và các khoáng chất cần thiết cho cơ thể như natri, kali… Người bệnh có thể bổ sung thêm các khoáng chất này bằng cách sử dụng các loại nước trái cây giàu vitamin tuy nhiên cần thận trọng vì nước trái cây cũng có thể làm tình trạng tiêu chảy trở nên tồi tệ hơn. Các bạn có thể cân nhắc việc sử dụng các dung dịch bù nước có chứa khoáng chất do bác sĩ chỉ định để phòng ngừa mất nước cho cơ thể. 

Điều trị bệnh tiêu chảy cấp như thế nào?

Điều trị bệnh tiêu chảy cấp như thế nào? (Nguồn: medlatec.vn)

6. Phòng bệnh tiêu chảy cấp như thế nào?

6.1 Rửa tay thường xuyên với xà phòng

Vi khuẩn hay virus tiêu chảy thường lây nhiễm qua đường ăn uống. Việc rửa tay thường xuyên giúp phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm. Nguyên nhân là vì nếu tay của bạn vô tình dính vi khuẩn thì khi đưa trực tiếp thức ăn lên miệng, vi khuẩn có thể từ tay thâm nhập vào cơ thể. Bạn nên rửa tay thường xuyên cho mình và trẻ với xà phòng, nước rửa tay diệt khuẩn hiệu quả ít nhất 20 giây, nên rửa tay cả trước và sau khi ăn. Đối với người chế biến món ăn, các bạn nên rửa tay trước và sau khi chế biến món ăn nữa. Đối với người chăm sóc người bệnh, các bạn nên rửa tay thường xuyên khi tiếp xúc với vật dụng cá nhân hay dịch trong tã, bỉm của người bệnh.

6.2 Sử dụng chất khử trùng tay

Trong trường hợp gặp bất tiện khi chưa thể rửa tay bằng các loại xà phòng diệt khuẩn, bạn có thể sử dụng các chất khử trùng khác thay thế. Các bạn nên sử dụng chất khử trùng có chứa cồn, đổ chất khử trùng vào tay xoa đều, cần đảm bảo chất khử trùng đã được xoa kín bàn tay cả mặt trước và sau, cẩn thận hơn, các bạn có thể khử trùng thêm phần cổ tay hoặc những phần có tiếp xúc với dịch của người bệnh. Các bạn nên lựa chọn sản phẩm khử trùng có nồng độ cồn trên 60% để đảm bảo hiệu quả sử dụng. 

6.3 Tiêm phòng

Đối với trẻ em, chủng virus nguy hiểm gây nên bệnh tiêu chảy cấp chính là Rotavirus. Khi trẻ nhiễm bệnh này thường sụt cân rất nhanh, cơ thể mệt mỏi, quấy khóc… rất vất vả cho người chăm sóc. Ngày nay, nhờ sự tiến bộ của y học, các phòng tiêm chủng đã có loại vắc xin ngừa Rota, các bạn có thể đưa con em mình đến uống và chủ động phòng ngừa từ sớm. Tuy nhiên, loại vắc xin Rota này chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng của quốc gia nên các bạn hãy đưa con em mình đến các phòng tiêm dịch vụ hoặc các bệnh viện như hệ thống y tế chuẩn quốc tế Vinmec để được tư vấn và đăng ký ngay nhé!

6.4 Cẩn trọng với các loại thực phẩm

Để phòng ngừa tiêu chảy, các bạn tuyệt đối tránh ăn thức ăn tái hoặc sống. Thức ăn nóng và nấu chín hoàn toàn sẽ giúp loại bỏ những vi khuẩn có hại và bảo vệ đường ruột của các bạn tốt hơn. Các loại rau sống cần được lựa chọn kỹ từ những nguồn nguyên liệu sạch. Các bạn có thể tìm đến những địa chỉ cung cấp rau quả và trái cây an toàn để bảo vệ sức khỏe cho gia đình và người thân. Hiện nay, trên Adayroi cũng cung cấp các loại mặt hàng thực phẩm tươi sạch, đảm bảo kiểm duyệt chất lượng kỹ càng, giao hàng nhanh trong 2h này. Với uy tín và quy trình kiểm soát chặt chẽ của Vingroup, các bạn có thể hoàn toàn yên tâm lựa chọn. 

6.5 Cẩn thận với các đồ uống

Tương tự đồ ăn, các bạn cần rất cẩn thận khi sử dụng đồ uống. Không sử dụng các loại nước đóng chai, bia, soda, hay rượu vang nếu thấy có dấu hiệu “không còn nguyên vẹn” hoặc có bất kỳ điều gì bất thường. Tránh sử dụng trực tiếp nước máy hoặc các loại đá viên không đảm bảo an toàn thực phẩm.

Cách xử trí trẻ bị tiêu chảy cấp như thế nào

Cách xử trí trẻ bị tiêu chảy cấp như thế nào (Nguồn: vietnammoi.vn)

Bảo vệ sức khỏe cho mình và người thân không chỉ cần kỹ lưỡng trong việc ăn, ở, sinh hoạt mà còn cần trang bị thêm những kiến thức hữu ích nhằm phòng ngừa bệnh từ xa. Hy vọng những chia sẻ trên đây về căn bệnh tiêu chảy cấp đã giúp bạn giải tỏa được thật nhiều thắc mắc và không còn lo ngại mỗi khi gặp bệnh.

Từ khóa