Phác đồ điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em tại nhà mất nước nhẹ, nặng

18/07/2019 14:37
Tiêu chảy là bệnh hay gặp ở trẻ em mà không có bậc phụ huynh nào không biết. Tuy nhiên chữa bệnh như thế nào và phác đồ điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em ra sao thì không phải ai cũng nắm rõ. Các bạn hãy đọc kỹ bài viết này để bổ sung thêm kinh nghiệm cho mình nhé!

1. Phác đồ điều trị A - Điều trị tiêu chảy tại nhà

Đây là phác đồ điều trị tiêu chảy cấp mới nhất mà các mẹ phải ghi nhớ khi điều trị tiêu chảy cho con. Có 4 nguyên tắc cần thực hiện nghiêm chỉnh: 

Nguyên tắc 1: Cho trẻ uống nhiều nước, chất lỏng… để đề phòng mất nước. Các loại dung dịch có vị mặn có tác dụng giữ nước cho cơ thể như: nước cháo hay nước cơm bỏ muối, súp rau quả, súp thịt... nước dừa và các loại nước hoa quả tươi không đường, không sử dụng nước có ga. 

Điều trị tiêu chảy tại nhà có khó không?

Điều trị tiêu chảy tại nhà có khó không? (nguồn: .ecoparent.ca)

Bạn có thể bổ sung Oresol bằng cách cho trẻ uống từng thìa, trung bình 2 phút/thìa, nếu nôn có thể nghỉ 10 phút rồi uống tiếp. Đối với trẻ dưới 2 tuổi nên bổ sung từ 50 đến 100ml sau mỗi lần đi ngoài; trẻ lớn từ 2 đến 10 tuổi nên sử dụng từ 100 đến 200ml; trẻ trên 10 tuổi có thể cho uống theo nhu cầu.

Nguyên tắc 2: Theo phác đồ điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em, các bạn cần tiếp tục cho trẻ ăn bình thường để đề phòng suy dinh dưỡng. Các bạn cần duy trì khẩu phần ăn hàng ngày và không nên hạn chế trẻ ăn. Thức ăn của trẻ không nhất thiết phải pha loãng hoặc nấu nhừ và mềm. Các loại thực phẩm giàu chất xơ có thể được hạn chế do hệ tiêu hóa của trẻ đang hoạt động kém. 

Nếu trẻ còn bú mẹ, các bạn vẫn nên để bé bú bình thường và tăng dần cữ bú. Đối với trẻ đã ăn được thức ăn ngoài, các bạn không nên cho trẻ ăn thức ăn khó tiêu mà nên ăn các loại thực phẩm có chứa nhiều kali như chuối và các loại hoa quả tươi, giàu chất xơ. Nếu trẻ sử dụng thêm sữa ngoài thì lưu ý không pha loãng sữa mà pha đúng tỷ lệ tiêu chuẩn. 

Nguyên tắc 3: Cho trẻ uống bổ sung kẽm. Với trẻ dưới 6 tháng thì dùng thêm 10mg mỗi ngày chia ra làm 10 lần, liên tục trong 2 tuần. Với trẻ trên 6 tháng, các mẹ cần bổ sung 20mg mỗi ngày, chia làm 10 lần và cũng dùng liên tục trong 2 tuần. 

Nguyên tắc 4: Cho trẻ đi khám chuyên khoa nhi uy tín ngay khi có những biểu hiện bất thường như: đi ngoài liên tục, rất nhiều lần và phân lỏng lẻo, toàn nước; hiện tượng nôn lặp đi lặp lại; trẻ mất nước, khát nước; trẻ có dấu hiệu ăn uống kém, bỏ bú; trẻ bị sốt cao; phân có máu; hay hiện tượng tiêu chảy không thuyên giảm sau 2 ngày chữa tiêu chảy cấp ở trẻ em. 

Cần đảm bảo dinh dưỡng liên tục cho trẻ bị tiêu chảy

Cần đảm bảo dinh dưỡng liên tục cho trẻ bị tiêu chảy (Nguồn: danhbaythapcoi.com)

2. Phác đồ điều trị B - Điều trị có mất nước

Đối với các trường hợp mất nước vừa và nhẹ, các bạn có thể nhờ tư vấn của các chuyên gia y tế để điều trị tiêu chảy có mất nước bằng dung dịch ORS. Thông thường các y bác sĩ sẽ dựa vào cân nặng của trẻ để tính toán lượng ORS dùng trong 4 giờ đầu tiên. Công thức tính như sau: 

Số lượng nước (ml) uống trong 4 giờ = Cân nặng bệnh nhi x 75 ml.

Các bạn cho trẻ uống từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ bằng chén, cốc… Nếu trẻ có hiện tượng nôn trớ, hãy chờ sau 10 phút cho trẻ uống lại với tốc độ chậm hơn. Thông thường sau 4 giờ trẻ cần được đánh giá lại tình trạng mất nước. Nếu tình trạng được cải thiện, thuyên giảm, các bạn có thể điều trị theo phác đồ A và tuân thủ đúng theo 4 nguyên tắc điều trị tiêu chảy cấp, nếu tình trạng vẫn giữ nguyên nên tiếp tục theo phác đồ B và nặng hơn thì điều trị theo phác đồ C.

Trước khi pha ORS cho trẻ bạn cần vệ sinh tay và đồ chứa bằng xà phòng diệt khuẩn và nước sạch. Cắt bao bì gói ORS và đổ hết bột ORS vào đồ chứa. Đong một lượng nước vừa đủ ghi trên hướng dẫn của gói ORS (thông thường là 1 lít). Nước được sử dụng nên là nước đun sôi để nguội hoặc các nguồn nước đảm bảo vệ sinh và an toàn sức khỏe khác; sử dụng lượng nước vừa đong cho vào đồ chứa và hòa tan lượng bột ORS vừa đổ vào. 

Nếm thử dung dịch vừa pha xem có dấu hiệu gì bất thường hay không. Bạn nên pha ORS hàng ngày và tránh dùng dung dịch đã pha quá 24h. Các bạn nên nhớ cần tuân thủ đúng lượng nước ghi trên bao bì ORS để pha, nếu các bạn pha nhiều nước hơn, dung dịch sẽ bị loãng, không mang lại hiệu quả điều trị; nếu bạn cho ít nước hơn, dung dịch sẽ bị đặc, có thể gây nguy hại cho người bệnh. Mặt khác, bạn nên cho trẻ ăn thêm các thực phẩm bảo vệ hệ tiêu hóa tăng cường lợi khuẩn giúp chống lại các virus gây bệnh.

Lưu ý khi cho trẻ uống Oresol, nếu trẻ đã uống hết lượng Oresol khuyến cáo theo cân nặng và vẫn muốn uống nữa, kèm theo đó trẻ không có biểu hiện thừa nước như phù mi mắt… thì có thể cho trẻ uống thêm.

Tiêu chảy ở trẻ nhỏ và cách điều trị

Tiêu chảy ở trẻ nhỏ và cách điều trị (Nguồn: duockimlong.vn)

3. Phác đồ điều trị C - Điều trị cho bệnh nhân mất nước nặng

Đối với trường hợp trẻ bị tiêu chảy dẫn đến mất nước nặng, các bạn cần điều trị cho trẻ bằng phác đồ C. Với phác đồ này tốt hơn hết bạn cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để khám chuyên khoa chính xác bệnh và được hỗ trợ. Trẻ điều trị mất nước theo phác đồ điều trị tiêu chảy cấp bộ y tế cần được truyền tĩnh mạch ngay 100ml/kg dung dịch Ringe Lactate (hoặc dùng nước muối sinh lý để thay thế) với thời gian và lượng truyền như sau:

Đối với trẻ dưới 12 tháng tuổi, các bạn cần cho trẻ truyền 30ml/kg trong 1 giờ đầu tiên, sau đó truyền thêm 70ml/kg trong 5 giờ tiếp theo. 

Đối với trẻ từ 12 tháng đến 5 tuổi, các bạn cần cho trẻ truyền 30ml/kg trong 0,5 giờ đầu tiên, sau đó truyền thêm 70ml/kg trong 2,5 giờ tiếp theo. 

Lưu ý: Cứ 1 đến 2 giờ các bạn cần đánh giá lại tình trạng của trẻ. Nếu mạch trẻ rất nhỏ hoặc không bắt được có thể truyền lại một lần nữa. Trường hợp tình trạng mất nước chưa được cải thiện, các bạn cần truyền nhanh hơn cho trẻ. Nếu trẻ có thể uống được, các bạn có thể bổ sung ORS với lượng 5ml/kg/giờ, với trẻ dưới 12 tháng thì nên bổ sung sau 3 đến 4 tiếng và trẻ lớn hơn 12 tháng thì sau 1 đến 2 tiếng. Và sau mỗi 3 đến 6 tiếng truyền tĩnh mạch, các bạn cần xem lại tình trạng mất nước của trẻ và điều chỉnh phác đồ điều trị cho phù hợp. 

Trong trường hợp xấu khi không thể truyền tĩnh mạch cho trẻ, trong phác đồ điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em có đề cập đến biện pháp đặt ống thông dạ dày hoặc uống để bù nước. Lượng dịch cần sử dụng là 20ml/kg/giờ sao cho tổng lượng dịch bổ sung là 120ml. Lưu ý theo dõi và đánh giá lại trẻ liên tục từ 1 đến 2 giờ. Nếu trẻ có biểu hiện nôn nhiều, bụng chướng, cần giảm tốc độ chảy của dịch. 

Nếu sau 3 giờ dùng ống thông dạ dày mà tình trạng mất nước vẫn không cải thiện, bạn cần chuyển trẻ đến các bệnh viện tuyến trên để truyền tĩnh mạch. Nếu trẻ có biểu hiện tích cực hơn, cứ mỗi 6 tiếng các bạn đánh giá lại trẻ 1 lần để lựa chọn phác đồ thích hợp. 

Trường hợp đã lên bệnh viện truyền tĩnh mạch, các bạn có thể tuân theo y lệnh của bác sĩ. Nếu mạch quay của trẻ bắt rõ và tình trạng trẻ được cải thiện, các bạn có thể yên tâm hơn. Tuy nhiên trường hợp xấu nhất là trẻ rơi vào trạng thái sốc nặng, các bác sĩ có thể chỉ định truyền dịch qua xương.

Trong trường hợp bị mất nước nặng, cần tìm đến ngay các trung tâm y tế để có cách chữa trị

Trong trường hợp bị mất nước nặng, cần tìm đến ngay các trung tâm y tế để có cách chữa trị (Nguồn: conlatatca.vn)

Trên đây là 3 phác đồ điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em thường được áp dụng. Sự chủ động tìm hiểu và theo dõi tình trạng của trẻ sẽ giúp các mẹ an tâm hơn, cũng giúp quá trình điều trị dễ dàng và thuận lợi hơn. Chúc các mẹ và các bé luôn khỏe mạnh nhé!

Từ khóa